Киберинциденттерден келген залалды бағалау әдістемелері: салыстырмалы шолу

Аңдатпа

Киберқауіпсіздік инциденттерінен келген залалды сандық бағалау өзара тәуелсіз төрт бағыт арасында бөлінген күйінде қалып отыр: тәуекелдерді басқарудың процестік стандарттары, ақшалай шығын модельдері, реттеушілік елеулілік схемалары және эмпирикалық құн зерттеулері. Олардың ешқайсысы зардап шеккен актив мемлекеттік цифрлық платформа немесе сындарлы маңызды цифрлық нысан болған жағдайда басым болатын зардаптарға арналмаған. Шолудың мақсаты - қолданыстағы тәсілдердің залалды қалай өлшейтінін және қай тұста жеткіліксіз болатынын анықтау. Scopus, Web of Science, IEEE Xplore және ScienceDirect дерекқорларынан алынған, ISO, IEC, NIST, ENISA, CISA, OECD және Еуропалық одақтың нормативтік құжаттарымен, салалық есептермен және Қазақстан Республикасының құқықтық дерекқорымен толықтырылған алпыс сегіз дереккөз залалдың тоғыз өлшемі мен төрт әдіснамалық өлшемшарты бойынша кодталды. Процестік стандарттар бағалау циклін белгілейді, бірақ салыстыруға келетін формулалар бермейді. FAIR, ALE және CyVaR сияқты ақшалай модельдер нәтижені валютамен береді, бірақ көптеген елде жиналмайтын шығын статистикасын қажет етеді. Реттеушілік схемалар инциденттің елеулілігін жіктейді, бірақ оның құнын өлшемейді. Барлық дереккөздер бойынша төрт өлшем әлсіз немесе мүлде қамтылмаған: салааралық каскадтық әсерлер, мемлекеттік қызметтердің үздіксіздігі, технологиялық егемендік және адам өмірінің қауіпсіздігі. Үш қайталанатын кемшілік анықталды: бақыланбайтын қосарланған есеп, өлшемсіз индекстерді қаржылық базаға көбейту және салыстыру базаларының сәйкессіздігі. Соңында Қазақстанда әзірленген ұлттық әдістеменің жобасы осы олқылықтарға жауап ретінде талданады.